Autisme Algemeen
Vanuit mensen met autisme komen verschillende verhalen en toch hebben de personen uit elk verhaal iets gemeenschappelijk: autisme.
Het is niet van iemands gezicht af te lezen; autisme is niet zichtbaar. Geen twee mensen met autisme zijn gelijk. Onderzoek wijst wel duidelijk in de richting van een biologische oorzaak, maar niemand kan vertellen waar het precies schuilt. De stoornis is al aanwezig voor de geboorte, maar voor het derde levensjaar niet duidelijk zichtbaar. Een persoon met een ernstige vorm van autisme kan niet zelfstandig leven. Autisme is niet te genezen. Een behandeling is gericht op de gedragsproblemen enhangt af van de kenmerken die een persoon met autisme heeft.
Wanneer je in contact komt met mensen met autisme, hoef je echt geen specialist te zijn om aan te voelen dat er iets aan de hand is. Dat iets is echter ongrijpbaar en dat zorgt voor heel wat verwarring bij iedereen die ermee te maken krijgt. Ongrijpbaar lijken ook de mensen met autisme zelf. Het is niet vanzelfsprekend samen te leven met iemand van wie we het gedrag dikwijls niet begrijpen. Dat confronteert ons meer dan eens met een gevoel van onmacht.
Informatieverwerking
Autisme is een ernstige ontwikkelingsstoornis die het hele functioneren van een persoon beïnvloedt. Deze stoornis kenmerkt zich door beperkingen in de sociale interactie, de communicatie en zich steeds herhalend gedrag. De prikkel- en informatieverwerking in hersenen is verstoord. De informatie die via de zintuigen binnenkomt, wordt bij mensen met autisme op een andere manier verwerkt. Onze hersenen filteren bliksemsnel de meest belangrijke beelden, geluiden, geuren en/of gevoelens uit. Daarom zijn wij ons enkel bewust van een uitermate beperkte selectie van het werkelijke aantal zintuigelijke prikkels. Dat helpt ons gebeurtenissen en relaties tussen mensen met elkaar in verband te brengen, er een betekenis aan te geven en er snel en gepast op te reageren. Door uit alle informatie die op ons afkomst slechts de belangrijkste prikkels te selecteren, zorgen onze hersenen voor een overzichtelijk werkelijkheid. Dat alles gebeurt zonder nadenken, net zoals we ademen.
Bij mensen met autisme verloopt dat selectieproces anders. Er lijken te veel beelden, geluiden, geuren en gevoelens door hun hersenfilter te glippen. Of juist te weinig. Of prikkels die op dat moment totaal onbelangrijk zijn. Na het selectieproces blijft bij hen andere informatie over dan bij ons, ook al bevinden we ons in dezelfde situatie. Hun inschatting van dingen, gebeurtenissen en relaties tussen mensen krijgt een andere kleur en betekenis. Omdat ze uit de informatiestroom dikwijls andere prikkels selecteren dan wij, geven de hersenen voortdurend een andere werkelijkheid dan bij mensen zonder autisme. Begaafde mensen met autisme proberen dat selectieproces bewust te beïnvloeden; na veel hersenrekenwerk slagen ze er soms in onze werkelijkheid (waarheid?) te benaderen. Dat kost hen echter heel veel tijd en energie en dat drukt zijn stempel op hun leven.
Andere betekenis geven
Bij het begrijpen van, en het juist reageren op taal - spelen de samenhang tussen klanken, intonatie, de plaats van de woorden in een zin, de verschillende onderdelen van een woord - een grote rol in de betekenis ervan. Bijvoorbeeld: een valkuil kan iets zijn waarin je beter niet trapt, maar het kunnen ook twee vogels, een valk en een uil, zijn. Moeilijker wordt het als je geld gaat afhalen. Je bent bezig om alle details te filteren en je positie tegenover de man achter het loket te bepalen. Je moet iets van hem hebben, maar hoe verkrijg je dat? De druk is groot, want er staan een hele rij wachtenden achter je, zodat je verondersteld wordt nù iets te doen. Halfweg in de opbouw van je reactie zeg je tegen de man achter het loket (met de handen in je zakken, want je wilde net het papiertje met de stand van je rekening pakken): "Geld afgeven!" ...
Het leggen van (juiste) verbanden tussen allerlei prikkels, is bepalend voor de manier waarop je gebeurtenissen begrijpt.
Wij snappen onmiddelijk dat de vieze smaak die we ervaren, verband houdt met de spinazie die op de lepel ligt. Iemand met autisme haalt de prikkels en de verbanden ertussen geregeld door elkaar. Een kind wil dan opeens niet meer eten van een een bepaalde lepel omdat het verband lepel = vieze smaak wordt gelegd, in plaats van spinazie = vieze smaak. Deze andere manier van denken noemen we autistisch denken.
Misverstanden
Mensen met en zonder autisme snappen elkanders reactie vaak niet.
Het contact tussen mensen zonder autisme verloopt gewoonlijk via dezelfde golflengte, terwijl het contact met mensen met autisme via een andere (hersen)golflengte lijkt te verlopen. Gevolg: beiden voelen zich onbegrepen. Je onbegrepen voelen overkomt iedereen. Het verschil is dat wij elkaar meestal wel begrijpen; die vijf keer op een dag dat het niet lukt, vinden we al behoorlijk irritant en vervelend. Probeer eens voor te stellen hoe het voelt als dat honderd keer per dag voorkomt. Mensen met autisme nemen losse details waar uit de wereld om hen heen, ze hebben moeite om die details vervolgens te verwerken tot een samenhangend en betekenisvol geheel. Hierdoor hebben zij moeite om de wereld waarin zij leven te begrijpen. De gevolgen van deze stoornis zijn verwarring, misverstanden, angst en frustraties. De stoornis levert op allerlei gebieden belemmeringen op, zoals in het onderwijs, op het werk, in de vrije tijd en in de omgang met anderen. Geen wonder dat veel mensen met autisme houden van ondubbelzinnig taalgebruik, van duidelijke afspraken tussen mensen, van een strikte naleving van regels en wetten, van voorspelbaarheid van gebeurtenissen enzovoort. Dat geeft houvast en helpt hen overleven in een wereld die anders een onoverzichtelijke chaos dreigt te worden.
|
Algemeen